La tòca d’aquel article es d’estudiar las interferéncias en psicolingüistica aquisicionala, domeni d’estudi qu’a per tòca de comprene la natura fondamentala de l’aquisicion del lengatge. S’interèssa als processusses cognitius dins lo tractament e la produccion del lengatge.

Lo trabalh propausat es un estudi de qualques punts que pòdon pausar problèma dins l’aprendissatge de l’occitan per de locutors franceses. Aprèp lo confinhament e l’impossibilitat de tornar en classa, me soi pas apiejada sus d’enonciats ausits en Calandreta, mas soi anada quèrre las dificultats potencialas dels escolans.

Una interferéncia es :

– una error a respècte de la nòrma en vigor per una lenga donada.

– una imperfeccion, una error a respècte de l’estandard establit de la lenga.

– una error que ven de l’influéncia d’una de las doas lengas cap a l’autra de mantun biais.

En pedagogia de las lengas vivas, l’interferéncia designa un tipe particular d’errors fachas per l’escolan en situacion d’aprendissatge d’una lenga segonda jos l’efèit de las costumas o de las estructuras de sa lenga mairala.

De cèrcas explican l’influéncia prigonda de la lenga mairala per l’aprendissatge de las lengas. Segon la teoria de Lado, las divergéncias entre las doas lengas presentan de dificultats a l’aprendissatge e las semblanças son mens malaisidas d’aprene. Dins lo cas de divergéncias, l’aprenent es susceptible de cometre d’errors o d’interferéncias de sa lenga mairala, que s’ausisson per totes los plans lingüistics. Las dificultats mai bèlas se presentan quand las diferéncias son las mai bèlas.

Lo questionament que se pausa es : Per de qué los locutors novelaris cometon d’interferéncias?

Aquelas interferéncias pòdon èsser vistas coma un estrategia d’aprendissatge que lo locutor emplega en cercant a s’exprimir dins la lenga segonda. Pr’amor de son mestritge incomplet del sistèma de la lenga, manlèva de formas lingüisticas de sa lenga primièra que carreja una cèrta vision del monde per produsir d’enonciats dins la lenga qu’es a aprene.

Presentar una analisi linguistica de las interferéncias, entre lo francés e l’occitan en Calandreta, a per tòca de determinar los mecanismes lengatgièrs a travèrs quins una lenga pòt influenciar una autra.

Las interferéncias entre aquelas doas lengas son estudiadas a diferents nivèls lingüistics : la fonetica, la morfologia, la sintaxi e lo lexic.

Per exemple, ai notat aquí una pichona tièra de las errors mai frequentas, es non exaustiva :

Los mots e los enonciats escriches en blau son en occitan.

Los mots e los enonciats en negre son en francés.

Los mots e los enonciats soslinhats de jaune son d’interferéncias.

Los traches fonetics :

Dos sistèmas vocalics qu’interferisson.

– é/è

qu’es pas plaçat parièr en francés, del còp lo mot es pas prononciat corrèctament en occitan.

[balɛnɔ] balena [balenɔ] / baleine [balɛn]

– Lo son [ã] qu’existís pas en occitan

un enfant [yn’efa] sovent prononciat [yn’efãt]

– La sillaba «ble» que se ditz [ple]

cartable

[kartaple]

[kartable]

– La «s» del plural qu’es pas prononciada : suls camins [sys ka’mis] [syls ka’min]

Los traches morfosintaxics :

– Los mots masculins e femenins que càmbian de genre en Occitan

la nívol / le nuage

la sal / le sel

un imatge / une image

– D’unas construccions de l’occitan cap al francés :

formas pronominalas : Dis-moi le, où j’ai la voiture ?

formas verbalas : J’ai resté, j’ai eu dit, on va promener, il a tombé son crayon, ramasser des cerises, lever la poussière, je leur ai donné la main pour travailler…

formas preposicionalas : La maison à ma tante. Il habite en face le collège.

formas conjonctivas : Mange que tu es maigre !

formas comparativas : C’est pareil que moi. Chez mon oncle, je ne suis pas bien comme ici.

– D’unas construccions del francés cap a l’occitan :

error pronominala : Vòli te dire quicòm. (Je veux te dire quelque chose.) Te vòli dire…

error de negacion : Ne vòli pas. (Je ne veux pas.) Non vòli.

error verbala : Ai reussit la dictada. (J’ai réussi la dictée.) Ai capitat la dictada.

Emplec del passat compausat al luòc del preterit. La filheta se passejava. Subran, lo lop l’a manjada. Subran, lo lop la mangèt.

Los traches lexicals :

De l’occitan cap al francés :

Mantun nom d’objècte, de bastiment o de luòc son passats de l’occitan al francés : mas, borde, bastide, borie, capitelle, cannisses, combe, puèch, le vent d’autan, palombe, banaste…

Dins lo vocabulari de la cosina : croustade, brandade, carbonade, fougasse, coque, cebette, sépious, oreillettes, faire chabrot…

Emplec particulièr de mots franceses : souper, sous-tasse, chocolatine, royaume…

Un fum de vèrbs del primièr grop transpausats sul modèl escampar / escamper : giscler, escaner, tuster, rondiner, rascler, rampéler, empéguer, fougner, bramer, cramer, rousiguer, embroncher, dévarier, récater, rabaler, tafurer, quicher…1

Del francés cap a l’occitan :

– error fonogramica : doblar una letra aital coma en francés

vilatge / village

– una culhièra (une cuillère à café) per dire un culhièr

– V bassa e B nauta

lo travalh – lo trabalh / le travail

– Mots franceses emplegats dins d’enonciats en occitan (extrach de vidèo d’una calandrona de CM1) :

« Soi anat en çò d’un copain»

« Sès a écrire»

« Aidi mamà a faire la cosina»

« Fasèm lo menatge»

« De qué vos enerva lo mai ? »

« Vau cercar Pèire dins la classa.» Vau quèrre Pèire dins la classa. Je vais chercher Pierre dans la classe.

Cal pas doblidar que la produccion discursiva varia en se melhorant pendent lo processús d’aquisicion de la morfologia occitana.

La nòstra accion de regent es d’evitar que las interferéncias fossilizen.

Per que vengan pas de sesquillingüismes coma los grands amb lo francitan, nos devèm de las redusir per se sarrar de mai pròche la nòrma lengatgièra.

D’en primièr cal favorizar l’ajuda entre mainatges per corregir las interferéncias, aquò se sentís mai entre pars.

Dins un segond temps, en mesa al ponch de tèxte per exemple, podèm pausar la question : Cossí se ditz en occitan ? Aquò permetrà de començar una reflexion cap a una produccion en lenga tant orala coma escricha, de far d’ipotèsis.

L’utilizacion de las palancas ajuda fòrça tanben.

Un conselh que se poiriá balhar, a nosautras futuras regentas, es de notar de dialògs entre los calandrons per identificar las interferéncias e d’imaginar a partir d’aquò de situacions remediantas.

– Identificar çò que la classa tota mestreja coma cal.

– Avisar los ponches de lenga que pausan problèmas a d’unes e confortar l’entrajuda amb los enfants mai aluserpits a la lenga.

– Adaptar la nòstra ofèrta de lenga segon los besonh dels enfants.

– Doblidar pas la còla dels collègas per èsser ajudat.

Per conclure, m’agradariá de vos faire partejar un tròç de la pèça de teatre Monsieur de Pourceaugnac, acte II, scènes 7 de Molière, un tèxte qu’avètz benlèu estudiat dins lo vòstre percors escolar, puèi doblidat. Me vòli pas tròp alunhar del subjècte, del còp vos daissi las referéncias del trabalh de Celina Paringaux2 en bas de pagina.

Lo tèxte es clafit d’interferéncias mas aqueste còp son pas pus de dècas, son al servici de la compreneson.

Sandrina Lavandet

1De l’oc au français : Dictionnaire des mots français empruntés à l’occitan, par Florian Vernet (2011)

2 Paringaux Céline, « Monsieur de Pourceaugnac, acte II, scènes 7 et 8 : deux scènes occitanes dans un théâtre des langues », Littératures classiques, 2015/2 (N° 87), p. 93-105. DOI : 10.3917/licla1.087.0093. URL : https://www.cairn.info/revue-litteratures-classiques-2015-2-page-93.htm

Article escrich a partir del document de Felip Hammel La nocion d’interferéncia

William. F. MACKEY, bilinguisme et contact des langues, Edition Klincksieck, Paris 1976